Kompetencje w podstawie programowej przedszkola

Od 1 września 2026 roku w przedszkolach obowiązuje nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego. Jedną z najważniejszych zmian jest wyraźne wprowadzenie dwóch grup kompetencji: kompetencji fundamentalnych i kompetencji przekrojowych.

Nie jest to wyłącznie zmiana terminologii. Nowa podstawa mocniej akcentuje to, aby dziecko nie tylko zdobywało wiedzę, ale także potrafiło ją wykorzystywać: komunikować się, myśleć, rozwiązywać problemy, współpracować, działać samodzielnie i podejmować decyzje.

Co oznacza to w praktyce dla nauczyciela? Jakie kompetencje należy rozwijać? Czy trzeba wpisywać je do dziennika przedszkola? I jak aplikacja Kidsview może ułatwić realizację nowych wymagań?

Kompetencje w nowej podstawie programowej przedszkola

Nowa podstawa została określona w Rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 378).

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia i jest stosowana od roku szkolnego 2026/2027. Kluczowy zapis brzmi:

„W toku wychowania przedszkolnego dziecko buduje i rozwija kompetencje fundamentalne, wiedzę, kompetencje przekrojowe oraz sprawczość”.

Co szczególnie istotne, stworzenie dzieciom warunków do ich rozwoju jest wspólnym zadaniem wszystkich nauczycieli.

Co zmienia się w pracy przedszkola?

Nowa podstawa programowa przedszkola nie oznacza rezygnacji z dotychczasowych metod. Zabawa, rozmowa, aktywność ruchowa, praca plastyczna, obserwowanie przyrody czy eksperymentowanie pozostają podstawą edukacji przedszkolnej.

Zmienia się jednak sposób patrzenia na efekt pracy nauczyciela. Obok pytania: „Jaki temat zrealizowaliśmy?” coraz ważniejsze staje się: „Jakie kompetencje rozwijało dziecko podczas tej aktywności?”

Kompetencja oznacza bowiem nie tylko posiadanie wiedzy, ale umiejętność wykorzystania jej wraz z określonymi umiejętnościami i postawami w praktyce. Dziecko rozwija matematykę nie tylko podczas „zajęć matematycznych”, ale także wtedy, gdy dzieli materiały między dzieci, mierzy, porównuje wielkości czy planuje zakupy.

Podobnie współpraca rozwija się wtedy, gdy dzieci wspólnie planują, dzielą role, rozwiązują spór lub realizują projekt. Nowa podstawa szczególnie podkreśla uczenie się przez działanie. Dzieci powinny mieć możliwość dotykania, manipulowania, porównywania, badania i przekształcania, a materiały drukowane mają przede wszystkim charakter uzupełniający.

Kompetencje fundamentalne w przedszkolu

Podstawa wskazuje cztery kompetencje fundamentalne. Stanowią one podstawę dalszego uczenia się.

Kompetencje językowe

Obejmują skuteczne komunikowanie się, rozumienie wypowiedzi i tekstów, analizowanie informacji oraz formułowanie własnych wypowiedzi. Rozwijają się nie tylko podczas zajęć językowych, ale również podczas rozmowy, zabawy, opowiadania czy prezentowania efektów pracy.

Kompetencje matematyczne

Obejmują rozumowanie matematyczne oraz praktyczne wykorzystywanie pojęć matematycznych, w tym liczenie, porównywanie, obliczanie i szacowanie.

Kompetencje cyfrowe

To bezpieczne i krytyczne korzystanie z technologii cyfrowych w celu uczenia się, zdobywania informacji i komunikowania się. Nie oznacza to zwiększania czasu przed ekranem. Istotnymi elementami są również bezpieczeństwo, higiena cyfrowa i rozumienie wpływu mediów.

Kompetencje ruchowe

Dotyczą świadomego rozwijania własnego potencjału ruchowego, aktywności fizycznej, zdrowego stylu życia oraz kształtowania prawidłowych nawyków.

Kompetencje przekrojowe

Kompetencje przekrojowe to zdolności wykorzystywane w różnych sytuacjach w przedszkolu i poza nim. Dzieci rozwijają je naturalnie podczas zabawy oraz sytuacji edukacyjnych tworzonych przez nauczyciela. Podstawa programowa wprowadza następujące kompetencje przekrojowe:

Poznawcze

• Rozwiązywanie problemów
  Poszukiwanie różnych rozwiązań, ich ocenianie i wybieranie najlepszego sposobu działania.
• Krytyczne myślenie 
  Analizowanie informacji, porównywanie ich i wyciąganie racjonalnych wniosków.
• Kreatywne myślenie 
  Tworzenie nowych pomysłów, poszukiwanie nieszablonowych rozwiązań i rozwijanie ciekawości.

Społeczne

• Współpraca 
  Działanie w grupie, komunikowanie się, dzielenie rolami i podejmowanie wspólnych decyzji.
• Dbanie o innych
  Empatia, dostrzeganie potrzeb innych, pomaganie i działanie na rzecz dobra wspólnego.

Osobiste

• Kierowanie sobą
  Rozwijanie samodzielności, wytrwałości, motywacji i umiejętności uczenia się na własnych doświadczeniach.
• Dbanie o siebie 
  Rozpoznawanie własnych potrzeb, troska o zdrowie i samopoczucie, wyrażanie emocji oraz wyznaczanie bezpiecznych granic.

Pełna lista kompetencji w nowej podstawie programowej przedszkola

W praktyce nauczyciel pracuje z 11 kompetencjami:

1. Kompetencje językowe (fundamentalna)
2. Kompetencje matematyczne (fundamentalna)
3. Kompetencje cyfrowe (fundamentalna)
4. Kompetencje ruchowe (fundamentalna)
5. Rozwiązywanie problemów (przekrojowa)
6. Krytyczne myślenie (przekrojowa)
7. Kreatywne myślenie (przekrojowa)
8. Współpraca (przekrojowa)
9. Dbanie o innych (przekrojowa)
10. Kierowanie sobą (przekrojowa)
11. Dbanie o siebie (przekrojowa)

Sprawczość dziecka – osobny element podstawy

Sprawczość nie jest kolejną kompetencją fundamentalną ani przekrojową. Podstawa traktuje ją jako odrębny element procesu edukacyjnego. Oznacza podejmowanie autonomicznych działań i stopniowe branie odpowiedzialności za ich efekty.

Dziecko rozwija sprawczość, gdy może proponować własne pomysły, dokonywać wyborów, uczestniczyć w decyzjach grupy, rozwiązywać problemy, prowadzić obserwacje i eksperymenty czy prezentować efekty swojej pracy.

Co nowa podstawa wymaga od nauczyciela?

Najważniejszy obowiązek jest jednoznaczny: nauczyciele mają stwarzać warunki do rozwoju kompetencji fundamentalnych, przekrojowych, wiedzy oraz sprawczości.

W praktyce oznacza to przede wszystkim:

• planowanie nie tylko tematu, ale również celu rozwojowego aktywności,
• angażowanie dzieci w działanie, badanie, współpracę i podejmowanie decyzji,
• rozwijanie kompetencji w różnych sytuacjach w ciągu całego dnia,
• obserwowanie rozwoju dziecka i dostosowywanie działań do jego potrzeb,
• zapewnianie praktycznych doświadczeń edukacyjnych.

Podstawa podkreśla, że program jest realizowany w każdym momencie pobytu dziecka w przedszkolu, także podczas zabawy, posiłków, spacerów czy czynności porządkowych.

Ta sama aktywność może więc rozwijać kilka kompetencji równocześnie.

Przykładowo wspólne budowanie konstrukcji może rozwijać kompetencje matematyczne, językowe, współpracę, kreatywne myślenie i rozwiązywanie problemów.

Nowe doświadczenia edukacyjne

Nowa podstawa wprowadza także konkretne doświadczenia, które dzieci powinny zdobywać w trakcie edukacji przedszkolnej. Obejmują one m.in. obserwowanie przyrody, wspólną uprawę roślin, przygotowanie wyjścia, udział w wydarzeniach promujących zdrowy styl życia, prezentowanie efektów wspólnej pracy, przygotowanie makiety czy planowanie zakupów. To kolejny przykład przesunięcia nacisku z „realizacji treści” na praktyczne doświadczenie dziecka.

Czy kompetencje trzeba wpisywać do dziennika przedszkola?

Przepisy dotyczące dokumentowania pracy przedszkola wymagają przede wszystkim zapisywania tematów przeprowadzonych zajęć. Nie wynika z nich odrębny obowiązek ręcznego wpisywania wszystkich kompetencji fundamentalnych i przekrojowych przy każdym zajęciu. Trzeba więc rozróżnić dwie kwestie: obowiązkowe jest rozwijanie kompetencji zgodnie z podstawą programową, natomiast sposób technicznego dokumentowania tego procesu może być zorganizowany przez placówkę i wspierany przez dziennik elektroniczny.

Kompetencje w dzienniku elektronicznym Kidsview

W aplikacji Kidsview kompetencje wynikające z nowej podstawy programowej zostały dodane jako opcjonalna lista do wyboru w zapisie pracy nauczyciela. Podczas dokumentowania zajęć nauczyciel może wybrać z listy odpowiednie kompetencje fundamentalne i przekrojowe, bez konieczności każdorazowego przepisywania ich nazw.

Przykładowy zapis może wyglądać następująco:

Temat: Budujemy miasto przyszłości z materiałów z odzysku.

Aktywności:
Konstruowanie i majsterkowanie, projekty i praca zespołowa.

Kompetencje:
Kompetencje językowe, kompetencje matematyczne, kreatywne myślenie, rozwiązywanie problemów i współpraca.

Dzięki temu dziennik elektroniczny Kidsview pomaga połączyć codzienną pracę nauczyciela bezpośrednio z wymaganiami nowej podstawy programowej.

Automatyczny monitoring realizacji podstawy programowej

Ważnym wsparciem dla nauczycieli i dyrektorów jest możliwość monitorowania realizacji podstawy bez ręcznego tworzenia dodatkowych zestawień. Aplikacja dla przedszkola Kidsview automatycznie zlicza realizację poszczególnych punktów podstawy programowej na podstawie wpisów nauczycieli.

Pozwala to sprawdzić m.in.:

• które elementy podstawy były już realizowane,
• jak często pojawiają się poszczególne obszary,
• które punkty wymagają jeszcze uwzględnienia,
• jak wygląda realizacja podstawy w konkretnej grupie.

Dzięki temu nauczyciel nie musi prowadzić osobnego arkusza, a dyrektor otrzymuje bieżący obraz realizacji programu.

Kontrola poprawności dziennika w ramach nadzoru pedagogicznego

Dziennik elektroniczny Kidsview wspiera również dyrektora w prowadzeniu nadzoru pedagogicznego. Aplikacja umożliwia automatyczną kontrolę poprawności wpisów w dzienniku przedszkola, pomagając wychwycić braki lub nieprawidłowości w dokumentacji.

Dzięki temu kontrola dziennika nie musi polegać wyłącznie na ręcznym przeglądaniu kolejnych wpisów. System wspiera dyrektora w systematycznym nadzorze nad jakością i kompletnością prowadzonej dokumentacji. To szczególnie istotne przy nowej podstawie programowej, która zwiększa znaczenie monitorowania nie tylko tematów zajęć, ale także różnorodności aktywności oraz rozwijanych kompetencji.

Aplikacja Kidsview – mniej administracji, więcej czasu dla dzieci

Nowa podstawa programowa nie powinna oznaczać większej liczby obowiązków administracyjnych. Dobrze zaprojektowana aplikacja dla przedszkola powinna działać odwrotnie – ułatwiać nauczycielowi dokumentowanie pracy i automatyzować te zadania, które mogą zostać wykonane przez system.

Dlatego w Kidsview:

• nauczyciel wybiera kompetencje z gotowej listy,
• system automatycznie monitoruje realizację punktów podstawy programowej,
• dyrektor może kontrolować realizację podstawy na poziomie grupy i placówki,
• aplikacja wspiera automatyczną kontrolę poprawności zapisów w dzienniku przedszkola w ramach nadzoru pedagogicznego.

W efekcie aplikacja Kidsview pomaga przełożyć język nowej podstawy programowej na prostą, codzienną pracę nauczyciela.

punktów podstawy programowej i wspiera kontrolę poprawności dokumentacji w ramach nadzoru pedagogicznego.

Dzięki temu nowa podstawa programowa może oznaczać nie więcej biurokracji, lecz bardziej świadome planowanie pracy i lepszą informację o rozwoju dzieci.