Metody edukacyjne

STEAM w przedszkolu 21 wieku

Główny obrazek do STEAM w przedszkolu 21 wieku

Dzisiejszy przedszkolak będzie żył oraz pracował w zupełnie innym, bardziej złożonym i pełnym powiązań świecie. Nowe technologie szybko przeobrażają wiele sektorów gospodarki i ocenia się, że do końca tego stulecia dominować będą w większości zawody, które dopiero co powstają lub jeszcze ich nie znamy.


Kompetencje przyszłości

Zmiany demograficzne i klimatyczne powodują, że kluczowy staje się zrównoważony rozwój, zawierający w sobie określony zestaw nowych norm etycznych i postaw. Dłuższy okres życia w połączeniu z dynamicznymi zmianami na rynku pracy oznaczają dla obecnego przedszkolaka, że jego życie będzie miało więcej etapów, a zmiany pracodawców i zawodów będą znacznie częstsze niż obecnie. Innymi słowy przyszłe pokolenia czeka wiele nieznanych dotąd wyzwań, ale też możliwości.

Jakość życia i szczęście dzisiejszych przedszkolaków zależeć będzie on zdobycia nowych umiejętności, zwłaszcza społecznych, inteligencji emocjonalnej, kreatywności i samodzielności. Dlatego w edukacji rosnący nacisk kładzie się na rozwój tzw. kompetencji przyszłości oraz nowe metody wychowawcze. Jedną z szybko rozwijających się nowych metod edukacyjnych jest STEAM.


Czym jest metoda STEAM?

STEAM to nowe podejście do nauczania przy wykorzystaniu nauki (Science), technologii (Technology), inżynierii (Engineering), sztuki (Art.) i matematyki (Maths) do pobudzenia dziecka do krytycznego myślenia, poszukiwania, kreatywności i pracy w grupie. Ta metoda rozwija się dynamicznie na świecie i uważana jest za przyszłość edukacji 21 wieku!

Początkowo ten rodzaj nauczania koncentrował się na przedmiotach ścisłych i był określany jako STEM, ale aby zapewnić bardziej społeczny, zintegrowany i holistyczny model wychowania, szybko dodana została sztuka. Takie podejście potwierdzają m.in. badania opublikowane przez R. Inoa, G. Weltsek, C. Tabone w 2014 r., gdzie stwierdzają, że uczniowie w których programie nauczania włączone zostały zajęcia teatralne i sztuki, mają lepsze wyniki z matematyki.

W artykule A. Harris L. R. de Bruin w Journal of Educational Change w 2017 r. autorzy podkreślają, że według przeprowadzonych badań dla rozwoju kreatywności, krytycznego myślenia i innych kompetencji przyszłości konieczne jest interdyscyplinarne nauczanie, bliska interakcja pedagoga i dialog z wychowankami. W ich ocenie metoda STEAM zapewnia lepsze wyniki edukacyjne. Coraz częściej używa się też pojęcia STREAM poprzez dodanie zagadnień związanych z robotyką (Robotics).


Jak można stosować metodę STEAM w przedszkolu?

Zacznijmy od tego, że bardzo często nauczyciele w przedszkolach i żłobkach wykorzystują metody STEAM, choć są one inaczej nazwane lub po prostu wynikają z przyjętego podejścia do wychowania. Ogólnie stosowanie tej metody to przede wszystkim pobudzanie ciekawości dziecka do poznania świata w wielu wymiarach oraz rozwoju umiejętności.

Przede wszystkim nie chodzi podanie gotowej wiedzy, ale zachęcenie dziecka do samodzielnego znalezienia odpowiedzi poprzez właściwe zadane otwarte pytania lub doświadczenia poznawcze. Przykładowo grupa przedszkolna może mierzyć poziom opadów deszczu poprzez umieszczenie pojemnika z zaznaczoną skalą na zewnątrz budynku. Przy czym nie chodzi o samo mierzenie, ale zadanie dzieciom zadania, jak zilustrować na kartce papieru wyniki pomiarów dla poszczególnych dni. Uczy to zarówno analizy, zbierania danych, matematyki jak i umiejętności prezentacji. Ważne, aby dzieci w możliwie dużym zakresie same doszły do najlepszej metody mierzenia opadów przy umiejętnym wsparciu nauczyciela.

Wykorzystanie metody STEAM w przedszkolu lub żłobku może dotyczyć kilku głównych obszarów:

  • rozwoju kompetencji przyszłości przez zabawę,
  • krytycznego rozwiązywanie problemów,
  • pracy grupowej przez wspólne projekty.


W metodzie STEAM ważne jest, że rozwój i nabywanie umiejętności odbywa się praktycznie w większości aktywności od sznurowania butów po regularne picie wody. Ponadto pojawia się coraz więcej badań wskazujących na dobre wyniki metody STEAM w edukacji specjalistycznej.

Technik i tematów organizacji zajęć w przedszkolu i żłobku w duchu STEAM jest bardzo wiele od prostej robotyki, po zamianę przedmiotów codziennego użytku w instrumenty muzyczne. Dostępne są także aplikacje i programy komputerowe wykorzystywane do gier lub zabaw opartych o metodę STEAM. Narzędzia cyfrowe w postaci systemów, multimediów, robotyki, programowania, czy dziennika elektronicznego zapewniającego dostęp rodziców do informacji zwrotnych na temat rozwoju dziecka będą odgrywały kluczą rolę w przedszkolach i żłobkach 21 wieku.

Więcej o przykładach wykorzystania STEAM w zajęciach przedszkolnych w kolejnych publikacjach.